Dawne wzorce wobec nowych wyzwań. Przypadek Stanisława Staszica

Opis projektu

Projekt zakłada realizację kilku celów, których osiągnięcie ma umożliwić praca o charakterze interdyscyplinarnym i łącząca tradycyjny warsztat z nowymi metodologiami.

Jest pomyślany jako odpowiedź na bieżące wyzwania społeczne związane z ruchami migracyjnymi, narastającą falą nacjonalizmu, potrzebą namysłu nad kwestią idei i tożsamości.

Proponuje analizę dawnych postaw i okoliczności społeczno-politycznych w sposób prowadzący do propozycji modelu kultury czerpiącej z poprzednich generacji (m.in. poprzez zapisy tekstowe) i przetwarzania dawnych wzorców do nowych wyzwań. Działalność Staszica stanowi przypadek wpływu na rozwój gospodarczy kraju (Łódź - włókiennictwo, Wieliczka - kopalnie, Białogon - huta) i kwestie społeczne (Instytut dla Głuchoniemych i Ociemniałych, Dom Zarobkowy w Warszawie, pionierskie Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze - idei myślenia demokratycznego i in.), rozwój nauki (prace WTPN – bibliografia, słownik, gramatyka, prace historyczne, poszczególne wydziały).

Istotą jest tu wydobycie myśli humanistycznej, leżącej u podstaw ww. działalności, wskazanie na wartości, decyzje, okoliczności, także uwzględnienie tematów trudnych (antysemityzm, działania w administracji w okresie zaborów).

Pośród celów projektu, obok podjęcia problematyki związanej z bieżącymi wyzwaniami kulturowymi i tymi w zakresie polityki nauki istotne jest także wprowadzenie do obiegu naukowego nowego spojrzenia na działalność Staszica. Istotne jest pokazanie, że analiza przeszłości nie musi mieć charakteru antykwarycznego, ale akcentować dynamiczny charakter kultury w jej procesualności. Przybliżenie zarówno działalności Staszica, jak i kontekstu jego epoki z dwojakiej perspektywy: historycznej i intepretującej wybrane zjawiska w procesie budowania przyszłości w założeniu ma pokazać, że tradycyjne ujęcia, ciągłość i czerpanie z tradycji stanowią niezbywalny element istnienia cywilizacji. Dziedzictwo kulturowe staje się materiałem nie tylko do analizy i opisu, ale do twórczego przetwarzania modeli myślowych. W przypadku możliwości (poza przedkładanym projektem) opublikowania w przyszłości książki także po ang. pojawi się droga pokazania zagranicznym odbiorcom opracowanych rozpoznań. W założeniu pokazania modeli przydatnych dla humanistycznych analiz w kręgu europejskim ale także przybliżających i akcentujących polski kontekst kulturowy.

Ponadto istniejące prace poświęcone Staszicowi mają charakter typowo historyczny i biograficzny, proponowane ujęcie czerpiące z nowych metodologii z zakresu antropologii współczesności otwiera drogę nowych odczytań materiałów i pism, które z ogólnym obiegu są postrzegane jako niszowe. To propozycja włączenia dziedzictwa kulturowego w projekt rozwoju i postępu.