IBL - Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk

Dyrekcja Instytutu Badań Literackich PAN w dniu 1 maja 2004 roku podjęła decyzje o utworzeniu Zespołu Badań nad Literaturą Holocaustu.

Działalność naukowo-badawcza
- Formułowanie i realizacja projektów badawczych zmierzać będzie do opisu śladów, jakie Holocaust zostawił w polskiej literaturze i kulturze. Horyzont poznawczy prac badawczych Zespołu jest jednak szerszy. W ostatecznym rachunku chodzi bowiem o uchwycenie szczególnego waloru polsko-żydowskiego obcowania w przestrzeni historii i kultury, otwarcie się na wielokulturowość i kulturowe pogranicza jako wartość. Pracom badawczym towarzyszyć będzie zbieranie materiałów, kwerendy archiwalne i biblioteczne, organizowanie konferencji naukowych, prowadzenie seminariów i wygłaszanie wykładów, nawiązywanie ogólnopolskiej i międzynarodowej współpracy naukowej.
- Pierwszym projektem badawczym realizowanym przez Zakład jest monografia Literatura polska wobec Zagłady. Projekt przewiduje zespołowe opracowanie wszechstronnej prezentacji, analizy oraz interpretacji literackich świadectw Zagłady Żydów w czasie II wojny światowej, w kontekście historycznym, politycznym i socjologicznym, z uwzględnieniem dyskursu publicznego w prasie polskiej i żydowskiej, twórczości filmowej i dokumentacji fotograficznej, na tle literatury światowej. Zamierzone w takiej skali przedsięwzięcie nie ma precedensu w polskiej literaturze przedmiotu. Monografia podzielona zostanie na dwa tomy: tom I obejmuje lata 1939-1968, tom II od 1968 roku.
Działalność edytorska
- Zespół wystąpił z inicjatywą powołania Biblioteki Świadectw Zagłady, realizowanej wspólnie z Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy IFiS PAN oraz Ośrodkiem KARTA. Wypływa ona z przekonania, iż wciąż zbyt mało tekstów, w stosunku do istniejących zasobów archiwalnych, zostało opublikowanych i udostępnionych czytelnikom. Zbyt mało wobec potrzeb badawczych i czytelniczych zainteresowań, a także wobec obecnych niemal w każdym ocalałym zapisie apeli, nakładających na przyszłych czytelników moralną powinność lektury.
- Planowana seria wydawnicza będzie prezentować źródła do dziejów Holocaustu, przede wszystkim dokumenty osobiste (dzienniki, pamiętniki, listy, wspomnienia, relacje) nigdzie dotąd nie publikowane (przechowywane w Archiwum ŻIH, Archiwum Yad Vashem, Archiwum Kibucu Bojowników Getta, Archiwum Akt Nowych, Archiwum Miasta st. Warszawy i innych) bądź będące w posiadaniu rodzin autorów. Na początek chcemy skupić się na tekstach z getta warszawskiego. W przyszłości nie wykluczamy poszerzenia obszaru tematycznego, publikowania tłumaczeń oraz reedycji tekstów rzadkich i trudno dostępnych.
W przyszłości Zespół planuje podjęcie działalności edukacyjnej (we współpracy z Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy IFiS PAN, Żydowskim Instytutem Historycznym w Warszawie, Centrum Badania i Nauczania Dziejów i Kultury Żydów w Polsce im. M. Anielewicza - Instytut Historii UW)